เคยรู้สึก “มืดแปดด้าน” ไหมครับ? เวลาที่มีข้อสงสัยว่าในฐานะคนหลากหลายทางเพศ เรามีสิทธิหรือสวัสดิการพื้นฐานอะไรบ้างที่สามารถใช้ได้จริงในปัจจุบัน พอจะลองไปหาข้อมูลหรืออ่านคู่มือสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ ของทางราชการ ก็มักจะเจอกับภาษาที่เข้าใจยาก แถมเนื้อหาส่วนใหญ่ยังเน้นไปที่การดูแลครอบครัวแบบชายหญิงทั่วไป จนทำให้เราเกิดความรู้สึกน้อยใจและเข้าไม่ถึงสิทธิที่ตรงกับสภาวะชีวิตจริงของเรา

ความจริงแล้ว สังคมไทยเริ่มมีกฎหมายและหน่วยงานที่คอยดูแล ปกป้อง และเปิดพื้นที่รับฟังเรื่องราวของพวกเรามากขึ้นเรื่อย ๆ เพียงแต่ข้อมูลเหล่านั้นอาจจะยังกระจายอยู่ตามที่ต่าง ๆ จนทำให้เรามองข้ามไป

เพื่อรักษาผลประโยชน์และปกป้องตัวเองจากการโดนเอาเปรียบ มาเริ่มสำรวจช่องทางการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานด้วย 3 วิธีง่าย ๆ นี้กันครับ:

• ปักหมุดสิทธิรักษาพยาบาลขั้นพื้นฐาน (เข้าถึงสวัสดิการ): ไม่ว่าจะเป็นสิทธิบัตรทอง ประกันสังคม หรือสิทธิข้าราชการ ข้อมูลเหล่านี้เป็นสิ่งใกล้ตัวมาก ๆ ครับ ปัจจุบันหน่วยงานสาธารณสุขได้มีการปรับปรุงระบบและมีช่องทางออนไลน์ที่ช่วยให้เราเข้าไปเช็กสิทธิประโยชน์ การเข้าถึงการบริการสุขภาพ รวมถึงสิทธิการรักษาเฉพาะกลุ่มได้อย่างสะดวกและง่ายดายขึ้นมาก

• ทำความรู้จักกฎหมายคุ้มครองสิทธิ์ (เข้าถึงหน่วยงานและที่พึ่ง): สิ่งสำคัญที่เราควรรู้คือ ประเทศไทยมี "พระราชบัญญัติความเท่าเทียมทางเพศ" ซึ่งเป็นกฎหมายหลักที่คอยปกป้องเราจากการโดนเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมเพราะเหตุแห่งเพศ รวมถึงมีหน่วยงานรัฐและองค์กรพัฒนาเอกชน (NGOs) อีกหลายแห่งที่ตั้งขึ้นมาเพื่อเป็นเพื่อนคู่คิดและคอยให้คำปรึกษาเรื่องสิทธิมนุษยชนแก่พวกเราโดยเฉพาะ

• เมมเบอร์สายด่วนร้องทุกข์ไว้ในมือถือ (เข้าถึงช่องทางช่วยเหลือ): ในวันที่เราโดนเอาเปรียบ โดนปฏิเสธการจ้างงาน หรือโดนเลือกปฏิบัติในพื้นที่สาธารณะ อย่าเพิ่งหมดหวังครับ ให้จำและบันทึกช่องทาง สายด่วนร้องทุกข์ หรือเว็บไซต์ของหน่วยงานที่รับเรื่องร้องเรียนเรื่องความไม่เท่าเทียมทางเพศเอาไว้ เพราะช่องทางเหล่านี้คือประตูบานสำคัญที่จะช่วยทวงคืนความยุติธรรมและศักดิ์ศรีให้กับเรา

การรู้ว่าเรามีสิทธิ์อะไร และจะไปพึ่งพาใครในยามเดือดร้อน คือก้าวแรกที่สำคัญที่สุดในการสร้างความมั่นคงและความปลอดภัยในชีวิตครับ 🌈

🌐 เอกสารและแหล่งข้อมูลอ้างอิง (ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ลิงก์ด้านล่าง)

• เกณฑ์การประเมิน: เครื่องมือวัดระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพและสังคม (Health Literacy) 5 ระดับ – ประเด็นที่ 3: สิทธิและสวัสดิการทางสังคม ระดับที่ 1: การเข้าถึง (Access) (โมเดลการพัฒนาแพลตฟอร์มสำหรับผู้มีความหลากหลายทางเพศ LGBTQIAN+)

• ข้อมูลการเช็กสิทธิการรักษาพยาบาลและการคุ้มครองสิทธิบัตรทอง: 👉 สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.)

• ช่องทางการร้องเรียนและข้อมูลพระราชบัญญัติความเท่าเทียมทางเพศ: 👉 กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว (สค.) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

• คู่มือและคลังความรู้สิทธิมนุษยชนและการปกป้องสิทธิ์คนหลากหลายทางเพศ: 👉 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (สมสช.)

ชุดข้อมูลและการรณรงค์เพื่อความเท่าเทียมทางเพศในระบบสวัสดิการ: 👉 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) - ประชากรกลุ่มเฉพาะ (LGBTQ+)